april 21

De natuur is de leslocatie!

"De natuur is de leslocatie!"

> Hoe zet je een staatsvrije school op en waar moet je op letten?
> Wat zijn de tips en tricks?
> Wat IS eigenlijk een staatsvrije school? En
> waarom zou je er überhaupt één beginnen?

Een van onze leden, Anouk Tates die een juridische achtergrond heeft, kan zich niet vinden in het huidige reguliere onderwijssysteem waarin ze veel regelgeving en prestatiedruk ervaart. Ze wil graag ander soort onderwijs voor haar 4jarig dochtertje en besloot een staatsvrije school op te starten.

Vrij en Sociaal Nederland organiseert zooms met haar leden met wisselende thema's die aansluiten bij onze Thema-Wijzer. Bovenstaande vragen kwamen aan bod tijdens de ledenzoom van 20 april jl welke ging over onderwijs.
Anouk deelde in deze ledenzoom hoe ze een staatsvrije school startte. Welke uitdagingen ze daarin tegenkwam en welke tips ze mee wil geven aan anderen. Dit betreft haar ervaringsverhaal.
We delen haar verhaal ook graag met andere belangstellenden.

Anouk: "Er bestaat niet echt een stappenplan om een staatsvrije school op te zetten. Je zult zelf op onderzoek moeten gaan en elke situatie is weer anders."

Verschil tussen een reguliere en staatsvrije school

Een reguliere school ontvangt jaarlijks per kind ongeveer €6500-€7500 subsidie van de overheid. In ruil daarvoor moet de school passend onderwijs aanbieden en voldoen aan 194 (!) wetsartikelen. De klassen zijn groter dan bij een staatsvrije school.
Een staatsvrije school ontvangt geen subsidie van de overheid. Deze wordt volledig door de ouders zelf bekostigd. Het voordeel van een staatsvrije school is dat zij meer ruimte heeft het onderwijs zelf vorm te geven. Ze hoeft slechts te voldoen aan 18 wetsartikelen. Het nadeel is: de bijdrage die aan ouders wordt gevraagd is hoger. Meestal wordt er een minimale bijdrage gevraagd van €300-€350 p/mnd.
Vanaf 1 leerling kan je al een staatsvrije school starten (maar dan moet je wel zelf lesbevoegd zijn om de kosten te kunnen dekken).

Wat is belangrijk om te weten als je een staatsvrije school wilt starten?

1) Anouk: "Ik wil ervaringsgericht natuuronderwijs geven en liep direct al tegen de Nederlandse regelgeving aan. Je moet een plek (of plekken) hebben waar je de lessen organiseert. Veel bestemmingsplannen van gemeenten stellen namelijk dat een school zich dient te vestigen in de dorpskern. Ik wil juist natuuronderwijs geven en lesgeven in de natuur.
Ik heb voorbereidend werk gedaan waar ik fysiek de school wil vestigen. Check goed het bestemmingsplan en de mogelijkheden en probeer hier slim mee om te gaan. Ik heb verschillende locaties waar ik met de kinderen heenga. De natuur en de wereld is de leslocatie."
Zelf vond Anouk een plek bij de gemeente Breda voor haar initiatief.

2) Kies een juridische vorm voor de school. Wat Anouk veel tegenkomt bij staatsvrije scholen is tweeledig:
a: maatschap. Vrij onafhankelijk binnen het overkoepelende geheel. In de maatschap zitten bijvoorbeeld de docenten die de kinderen les geven.
b: een stichting of vereniging. Daar zitten de ouders in die een ouderbijdrage betalen. De stichting betaalt de leden van de maatschap.

3) Laat de kosten doorrekenen door een accountant. Qua minimale kosten moet je denken aan locatiekosten, verzekering, energiekosten, eventueel materiaalkosten en bijvoorbeeld het inhuren van docenten wanneer je zelf geen lesbevoegdheid hebt. Anouk moet docenten met een lesbevoegdheid inhuren en komt daarmee uit op een ouderbijdrage van €450 p/mnd. Ze werkt met een sliding scale: ouders dragen bij naar draagkracht. Ze werkt wel met een minimale bijdrage van €350 p/mnd met 26 als maximum aantal kinderen.

4) Onderzoek aan welke 18 wetsartikelen je moet voldoen. Dit gaat bijvoorbeeld om een schoolplan, een plan voor de leerlijn en leerdoelen, een meldcode huiselijk geweld en een leerlingvolgsysteem. Wettelijk gezien is er voor een leerlingvolgsysteem geen vormvereiste. Het mag een duur digitaal systeem zijn, maar het kan ook bijvoorbeeld gewoon een schriftje zijn. Google 'onderzoekskader onderwijsinspectie primair onderwijs' voor meer informatie.
Tip! Voor meer informatie over de leerdoelen en leerlijn: www.ikzierondindewereld.nl
Alle antroposofische scholen verwijzen naar deze website. Ook een fijne is selectietool Zill waar alle katholieke scholen van Vlaanderen naar verwijzen.

5) Meld je bij de notaris. Richt de stichting/ vereniging of maatschap op. Let wel goed op de verschillende aspecten met betrekking tot hoofdelijke aansprakelijkheid.

6) Stuur een mail + aangetekende brief naar het ministerie van onderwijs. Het enige wat je hoeft te melden is dat je een staatsvrij initiatief gestart bent met de naam "...." per d.d. De onderwijsinspecteur komt dan een keer langs om te kijken of je aan de 18 wetsartikelen voldoet. Een inspecteur kan in principe de school niet sluiten. wel kan de inspecteur punten aandragen die verbeterd moeten worden, maar daar krijg je dan een termijn voor om dat op orde te brengen.

“Ik ontvang vragen van mensen over de corona maatregelen en hoe dat zit op scholen. Ik heb geen enkel wettelijke grondslag gevonden waarom ik mij als school aan alle corona richtlijnen moet houden. Het zijn adviezen, geen wettelijke verplichtingen.”
Anouk Tates
Als staatsvrije school ben je vrij om inhoudelijk vorm te geven aan de lessen. In het onderzoekskader zijn een paar kwaliteitscritaria benoemd waar je je aan moet houden. De lessen moeten o.a. in het Nederlands worden gegeven, actief burgerschap moet worden bevorderd en je moet aandacht hebben voor de individuele leerbehoefte.

Na het verhaal van Anouk wisselden we in kleine groepjes uit over onze visie op het onderwijs en of staatsvrije scholen de manier zijn om het onderwijssysteem in Nederland te veranderen of dat het een mooie aanvulling betreft.

Enkele reacties van onze leden:

"Met bewondering kijk ik naar de daadkracht en eigenwijze visie van Anouk. Ik vind het inspirerend om te zien hoe zij haar idealen op het gebied van wonen en onderwijs praktisch vorm geeft."
Raphaël

"Het gaat om de talenten van het kind te ontwikkelen, wat goed is voor het kind zelf, en wat het kind daarvoor nodig heeft, met de hele wereld als leslocatie. Hoe fantastisch is dat! ALLES vindt je in de natuur. Het kind vormt zichzelf en krijgt hierdoor de vrijheid en om zijn creativiteit te ontwikkelen, om alles wat het in zich heeft eruit te halen! Zo kun je ook rekenen, taal, aardrijkskunde, en geschiedenis integreren. Leven in en met de natuur, dat doen wij ook, alleen niet in Nederland, maar wat heerlijk om te horen dat dit nu wel gaat gebeuren. Woh jammer dat ik niet (meer) in de buurt woon 🙂 Dank Anouk!"
Mia

Mooi initiatief dat hopelijk navolging vind. Goed dat er een alternatief is voor het gebruikelijke onderwijs, zeker voor kinderen die niet passen in het standaardplaatje van wat er op de meeste scholen van kinderen wordt verwacht.
Isolde

"Wat ik inspirerend vond was de eigen zoektocht naar de mogelijkheden om een school op te zetten door te leren van de moeilijkheden die anderen tegen zijn gekomen en er creatief mee om te gaan. Zoeken naar oplossingen binnen de kaders."
Roy Z

"Het initiatief van Anouk inspireert mij enorm. Het maakt de weg vrij voor honderden ouders die uit de impasse willen komen waar zij nu in zitten en onderwijs te hebben waar kinderen kunnen gedijen, zonder dwang maatregelen. En gemotiveerd worden deze weg te zoeken voor Staatsvrij onderwijs."
Marianne Veltman

“Er komt veel bij kijken om buiten de gebaande paden te gaan in het leven. Ook in ‘onderwijsland’. Om andere dingen mee te geven aan een jonge generatie wanneer je dit als ouder niet terugvindt in het reguliere onderwijs. Dit vraagt om visie, doorzettingsvermogen en moed. Anouk haar verhaal inspireert mij om ook dromen in realiteit om te zetten. Dank je wel Anouk!”
Sumaya Femke

* Bovenstaande foto is genomen op het leef- en werkterrein van Anouk. Hier ontving zij een deel van de leden van Vrij en Sociaal Nederland tijdens een ledenbijeenkomst op 11 april jl. Anouk neemt de kinderen van haar school mee naar verschillende locaties waar dit terrein er één van is.

** In 2025 komt er een nieuwe omgevingswet. Een nieuw overkoepelend toetsingskader wat boven het gemeentelijk bestemmingsplan komt te staan. De verwachting is dat het dan makkelijker wordt om een staatsvrije school te starten.

Meer onderwerpen...

Hoe stemt Vrij en Sociaal Nederland Lijst 33 in de tweede kamer?

Hoe stemt Vrij en Sociaal Nederland Lijst 33 in de tweede kamer?

Malieveld Den Haag | Bas Filippini Talk Vrij en Sociaal Nederland

Malieveld Den Haag | Bas Filippini Talk Vrij en Sociaal Nederland

Heeft stemmen op een nieuwe partij wel zin?

Heeft stemmen op een nieuwe partij wel zin?

Bij Vrij en Sociaal Nederland werken wij vanuit principes en niet vanuit programma's. Download hier onze Thema-Wijzer.

Wekelijks organiseert Vrij en Sociaal Nederland een introductie Zoom op maandag om 19.50 uur. Maak kennis met ons gedachtengoed!